(كۈچۈرۈلمە)

مەنبە:داڭلىق تورى، ماتروس
بولاي دېسەڭ ياراملىق،
كىتاپ كۆرگىن داۋاملىق.
-ئۇيغۇر خەلقى ماقال-تەمسىلى
مانا ھەش – پەش دېگۈچە 104 ياشقا كىرىپ قالدىم . كۈنلىرىم خوشال، غەم ئەندىشىسىز ئۆتۈۋاتمەن. باللىرىمنىڭ ئالدى ئالەم كېمىسدە جاھان كېزىپ يۈرۈپتۇ، چوڭ نەۋرەم سىيىت نوچى بۇ يىل تۇنيۇقۇق ئالى مەكتىپى ( ئىلگىرىكى شىنجاڭ ئونۋىرىستىتى) نى پۈتتۈرۈپ. دوكتۇرلۇق ئونۋانىنى ئالدى . ....

1900- يىللىرى ياۋرۇپالىق بىرى « ئەمدى پاتنىت ھۇقۇقى ئىدارىللىرنى تاقىۋېتىش كېرەك، زامان تەرەققى قىلىپ ئىجاد قىلىندىغان نەرسىلەر ئىجاد قىلنىپ بولدى. ئەمدى يېڭى نەرسىلەر مەيدانغا كەلمەيدۇ» دېگەن مەزمۇندا بىر پارچە ماقالە يېزىپتىكەنمىش. 2010 يىللاردا ( ئۇيغۇر ئاكادىميەسى) ( داڭلىق ) قاتارلىق ئۇيغۇرچە توربەتلەردە، بۇ خۇلاسە ئەخمىقانىلىق بىلەن چىقىرىلغان دەپ تېمىلارنى ئېلان قىلغان ئىدى.

ھازىر ئويلىسام ، ھېلقى ياۋرۇپالىق ئىنسانىيەت تارىخىدىكى ئەڭ چوڭ ئەخمەق ئىكەن.
ئالدىنقى ئەسىرلەرنىڭ ئاخىرىدا بارلىققا كەلگەن يانفۇن (ئنگىلىزچە سېلفۇن )،پەنسانار (تۈركچە بىلگىسايار) ،2050- يىللاردا ياسالغان تىلسانار، ئاشسانار، ئىشسانار، ھورلاتقۇ، ئالغۇنچى، كۈلدۈرەر، ئۇخلىتار، ئۇنۇتقۇ دېگەندەك مۆجىزە كەبى نەرسىلەرنىڭ ئىجاد قىلنغانلىقى ، ئۇ كىشنىڭ راسلا ئەخمەق ئىكەنلىكىنى ئسپاتلىدى.

بەزىدە ئىلگىرىكى خىياللىرىم يادىمغا كىلىپ قالغۇدەك بولسا، ئۆزۈمچە ئاچچىق كۈلۈپ كېتمەن. ئالى مەكتەپتە ئوقۇۋاتقان 20 نەچچە ياش ۋاقتلىرىمدا، ئۇيغۇر تىلى مۇشۇنداق ئەبجەشلىشىپ، قىز-ئوغۇللار كەيىپ- ساپاغا بىرىلىپ ، مىللىتمىز نەگە بېرىپ توختار دېگەنلەرنى ئويلاپ ، چوڭقۇر خىيالغا پېتىپلا يۈرەتتىم.
مىللىتىمگە نىمە بولدىكىن تاڭ بىلمىدىم. مەن ئوقۇش پۈتتۈرگەن شۇ يىلى ئۇيغۇرلار بىر كېچىدىلا نەچچە يۈز يىللىق ئەنئەنىنى بىراقلا ئۆزگەرتىپ پۈتۈن ئۇيغۇرلار توي قىلسا، تويلۇق ئورنىغا كىتاپ ئالدىغان بولۇپ كەتتى. تويلۇقتا ئالتۇن دېگەن نېمە يوق. پەقەت قىزغا ئىككى قۇر كىيىم، يىگىتكە ئىككى قۇر كىيىم.باشقا ئۇششاق- چۈششەك كەلسە- كەلمەس نەرسىلەر يوق. قىز قولداش، يىگىت قولداشقىمۇ كىتاپ ، تويغا كەلگەنلەرنىڭ ئەپكىلدىغىنىمۇ كىتاپ........
شۇندىن باشلاپ نەشىرياتلارنىڭ ئالدىراش بولۇپ كەتكىنىنى ھېىساپقا ئالمىغاندا باشقا ئىشلار جايىدا كېتىۋەردى. مانا ھازىر ئۇيغۇرلار دۇنيادىكى دوكتۇر، ئالىملار ئەڭ كۆپ، ئىقتىسادى ئەڭ تەرەققى قىلغان، دۇنيادىكى ئەڭ ئەقىللىق ۋە ئەڭ باي مىللەتكە ئايلاندى .....
ئالى مەكتەپتىكى ھېلقى ئەخمىقانە خىياللىرىم بەزى- بەزىدە ئىسىمگە كىلىپ قالىدۇ. بۇنداق چاغلاردا «ئۇنۇتقۇ» دىن بىر تال يېۋالسام ئەخمىقانە خىيال، غەم ئەندىشە دېگەنلەر كۆڭلىمىدىن بىراقلا كۆتۈرۈلۈپ، مىللىتىمدىن سۈيۈنۈپ كېتىمەن.

مەنبە: ماتروس

2010-يىل 5-ئاينىڭ 23-كۈنى